محرورين و مفسد خون است . ماء المعادن : كه از معدن فلزّات برآيد مانند معدن مس و آهك و سرب و قلعى و غيرها : ماء نحاس : خواه از معدن آن برآيد و يا مس را تفته در آن خاموش نموده باشند ، جهت فساد مزاج و جوشش دهان و ورم لهات و درد گوش و تقويت اعضاء ضعيفه ، مضمضه و قطور و اغتسال بدان [ مفيد است ] . و ماء الحديد : خواه از معدن آن برآيد و يا آن كه آهن را تفته در آب سرد نمايند ، جهت طحال و استسقاء و تقويت اشتها و باه و حبس اسهال و اكثر امراض بارده نافع . ماء الرّصاص : ى عنى آبى كه از معدن سرب و يا قلعى برآيد و يا آن كه سرب و يا قلعى را تفته كرده در آن سرد نمايند ، ردى و مولّد قولنج و احتباس بول . و ردائت آب اسرب ، زياده از ردائت آب قلعى است . ماء الذّهب و الفضّه : كه از معدن آن هر دو برآيد و يا آن كه تفته نموده [ و ] در آب سرد نمايند ، جهت تقويت دل و دماغ و كبد و باه و نعوظ و امساك بطن و دفع امراض سوداويه مانند ماليخوليا و مراق و خفقان و امثال اين‌ها نافع . ماء الملح : آبى است كه از معدن نمك برآيد و يا نمك در آن انداخته باشند و يا از چشمه‌هاى شور برآيد ، در خواصّ و مضار قريب به ماء البحر است كه مذكور شد و مسهل است اوّلًا و بعد [ از ] مداومت ، قابض ؛ به سبب نشف رطوبات . و به تفصيل نيز اقسام مياه و منافع و مضار و اصلاح آن‌ها در « مفردات » ذكر يافت و در اين‌جا بدين مقدار كلّيتاً اقتصار نموده شد .